FATİH'TE KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJELERİ GERÇEĞİ

Fener- Balat Semtleri Sahil Kesimi Yenileme Projesi,
Ayvansaray Mahallesi Kentsel dönüşüm Yenileme Projesi,
Eğrikapı-Ayvansaray (Avcıbey Atikmustafapaşa mah.) Kentsel dönüşüm Yenileme Projesi,
Mollaaşkı Mahallesi Kentsel Dönüşüm Yenileme projesi
Neslişah ve Hatice Sultan Mahalleleri (SULUKULE) Kentsel dönüşüm Yenileme Projeleri,
Kürkçübaşı Mahallesi (Bulgur Palas Çevresi) Kentsel dönüşüm Yenileme Projesi,
Yedikule Yenikapı Sahil Şeridi III. Etap (Yalı, Kasap İlyas, Çakırağa Mahalleleri Kentsel dönüşüm Yenileme Projesi,
Kürkçübaşı Mahalleleri) Kentsel dönüşüm Yenileme Projesi,
Küçük Mustafa Paşa ve Haraççı Kara Mehmet Mahalleleri Kentsel dönüşüm Yenileme Projesi,
Samatya Kentsel dönüşüm Yenileme Projesi,
Bulgur palas ve çevresi  Kentsel dönüşüm Yenileme Projesi,
Beyazıtağa(Sur1)Kentsel dönüşüm Yenileme Projesi,
Hüsambey-Kırkçeşme ve Şeyh Resmi Mah.
Nişanca ve Çevresi Kentsel dönüşüm Yenileme Projesi,
Süleymaniye Kentsel dönüşüm Yenileme Projesi,
Kapalıçarşı ve Çevresi Kentsel dönüşüm Yenileme Projesi,
Küçük Mustafa Paşa Ve Haraççı Kara Mehmet Mahalleleri
Ereğli Mahallesi Kentsel dönüşüm Yenileme Projesi,
Cankurtaran-Kadırga-Kumkapı-Yenikapı arası Kentsel dönüşüm yenileme projeleri.
Bizden Not: Bu ilan edilenler 1. dönem yenileme alanları. 2. Dönem ve sonraki dönemlerde deprem gerekçe gösterilerek Bütün Fatih Masaya yatırılacak, Fatih (muhtemelen adı Suriçi Belediyesi olacak!) Yerleşim alanları yenilenerek ilçe Turizm-Ticaret-Konaklama merkezi haline getirilerek, 500.000 olan nüfusu 50-75 bin arasına indirileceğinden bahsedilmektedir.

Fatih Belediyesinin web sitesinde ön tanıtımı yapılan yukarıdaki projelere dikkat edecek olursanız çoğunlunun İstanbul Tarihi yarımada etrafını saran sur boyları olduğunu göreceksiniz.

Fatih Belediyesinin kısmen uygulamaya koyduğu SULUKULE ve Fener-Balat-Ayvansaray semtleri Kentsel Dönüşüm Yenileme Projelerinde ortaya çıkan Avan proje çizimleri ve 3D cephe resimlerinden anlıyoruz ki, mevcut yapı stokunun tamamına yakını yıkılarak yerlerine Betonarme, Modern görünümlü, eskisinden çok katlı ve Ada bazında planlanmış yeni bir yapılaşma görüyoruz.

Bu yapılaşma gerçekleşecek olursa Fatih İlçesindeki mevcut tarihi doku tamamen değişecektir,
Uygulamalarını ilçe içindeki yeni yapılanmalarda görüyoruz. Bildiğimiz betonarme apartmanların ön cephelerine yapıştırılan plastik köpük malzemeden oluşan eklemelerle "Fatihte Tarihi Koruyoruz" iddiasına Dünya kültür mirası koruma kurulları, UNESCO, Avrupa birliği gibi Dünya kültür mirası koruma adına faaliyet gösteren sivil toplum örgütleri, Üniversiteler büyük tepki koyarak peş peşe kınama bildirileri yayınlayarak, sekiz bin yıllık geçmişi olan İstanbul merkezinin bu şekilde yok edilmesini engellemeye çalışıyorlar.

Fakat Başta Başbakanımız, Kültür Bakanımız, Büyükşehir Belediye başkanımız, Fatih belediye başkanımız 2005 yılında hazırladıkları 5366 sayılı yasayı Fatihte uygulayacaklarını, Deprem gerekçe gösterilerek Bütün dünyada yaşatılması için büyük gayret gösterilen 19.yy. sivil mimari örneği binalar yıkılarak yerlerine betonarme modern, büyük binalar inşa edeceklerini her fırsatta deklere ediyorlar.

Kültür bakanlığının oluşturduğu İstanbul koruma kurulları ise on yıllardır koruyamadıkları tarihi yapıyı korumayı terk ederek, yapılmak istenen yeni betonarme, aslı ile hiçbir ilgisi olmayan, imitasyon binaların yapımına  izin vermesi ise çok manidardır.
Halbuki bu koruma (ma) kurulları, vatandaşın küçük çaplı imar, tamir çalışmasına uyguladığı katı kurallar nedeniyle tarihi yarımada çöküntü haline geldi.

Bu çöküntü ortamının oluşmasına önemli bir katkıda resmi kurumlarımızdan gelmiştir. İlçemizde yüzde olarak çok önemli sayıda bina Milli Emlak Müdürlüğü, Vakıflar Müdürlüğü, Belediye'ye aittir. Bu kurumlar sahibi oldukları binaları gerektiği gibi korumamış, kiracılarına onarması için makul müsaade vermemiştir.

İlçemizdeki 1950-1980 yılları arası inşa edilen sahte, Kaçak yapılaşma ürünü binalara göz yuman devletimizdir, Belediyelerimizdir. Bu durum devletimizin göz yumarak sebep olduğu Kaçak yapılaşmaya Af kanunları ile ikinci kez ortak olmasıyla oluşmuş bir durumdur. Burada yapsatçı inşaat kalfalarının, plansız projesiz gerçekleştirdiği binaların vebali son sahiplerine çıkarılamaz, Devletimiz buradaki sorumluluğunun gereğini yapmalıdır. Devlette devamlılık esas olduğuna göre, Benim zamanında olmadı mazereti geçerli değildir.

Bu ülkede milyonlarca kaçak, plansız bina, arsa tapusu ile resmen el değiştirdi. Bu şekilde halkın aldatılmasına devletimiz göz yumdu, şimdi gereğini yapma zamanıdır.

Yeni kentsel dönüşüm projelerinde görüyoruz ki devletimiz bu sorumluluğunun bilincinde değildir. TOKİ, KİPTAŞ ve Çalıklar Gurup, Şener Gurup gibi özel şirketler üzerinden dönüşüm gerçekleştirmeye çalışan iktidar, mevcut mülk sahiplerini mağdur etmeye devam ediyor.
Proje alanındaki binaları mevcut fiyatları ile kamulaştırmakta, yeni yapılanları ise 4-5 misli farkla vatandaşa dayatmaktadır.  Bu durum mülk sahibinin mağduriyeti ile mülkünde kiracı durumuna düşmesine sebep olmaktadır.
Devletimize düşen görev bu projelerden kâr etmek olmamalıdır.  Tarihi sorumluluğu gereği ortaya çıkan masrafların en az %50si devlet tarafından karşılanmalıdır.

Fatihte bir yenileme mutlaka yapılmalı, bu yenilemeye tarihi binalardan değil, çoğunluğu 40 yılını tamamlamış, beton ve beton içi demirleri eriyerek sağlık ömrünü bitirmiş binalardan başlanmalıdır.
Hükümet projesi olduğunu gördüğümüz Tarihi yarımada kentsel dönüşüm yenileme projeleri "DEPREM" gerekçe gösterilerek uygulanmak isteniyor.

Buradan iddia ediyoruz Tarihi binalar Avrupa'da örneğini gördüğümüz gibi büyük depremlere dahi dayanabilecek mükemmel yapılardır.  Buralarda yaşanılan hayat apartmanlara nispetle çok daha insancıl ve insanın ruhsal hayatına olumlu katkı sağlayan örnek yapı örneğidir. Apartman yaşam kültürünün, insani olmadığını görüyoruz, dar alanda aynı kapıyı paylaşan aileler birbirlerinden kopmaktadır, apartmanlarda geleneksel Türk aile hayatı, komşuluk ilişkileri yaşanamamaktadır.  Batı bunu anladı Osmanlı devletinin uyguladığı bahçe içinde aileye hitap eden küçük evlerde yaşamaya başladılar, kent içinde ise Fener,Balat,Kumkapı türü dikey yapılaşma yaygındır.

Ben 59 yıllık hayatımın bir kısmını Süleymaniye'de Bahçeli bir konakta, 39 yıl Fener'de dört katlı, beş odalı dikey mimari bir evde, son 14 yılımı ise Kocamustafapaşada 9 daireli bir apartmanda yaşıyorum.
Yaşadığım mekanları fiziki ve duygusal olarak analiz ettiğimde en mutlu olduğum ev Süleymaniye'deki bahçeli ahşap konaktır. Fenerde 8 kişilik bir aile olarak beş odalı evimizde yaşadığım hayatımı da özlüyorum. 14 yılımı bana zehir eden Paşadaki 9 daireli apartmana ve çevreme alışamadım, alışmam mümkün değil.

Kabahat bende değil, Tamamen yapısal nedenlerden dolayı, buraya yeni geldiğimde Fenerdeki gibi bir çevre oluşturmak için çok gayret ettim, bunu asla başaramadım, hala Süleymaniye'ye, Fener-Balat'a gitmekten kendimi alamıyorum, Mevcut evimi adeta otel gibi kullanıyorum.

Eski İstanbul hayatı olanların tamamı benim gibi, eski düzen evler dostluk ve kardeşlik getiriyor, arkadaşlıklar gerçek oluyor. apartman mahallelerde bu duygusallığı bulmak mümkün değil. 
Buradan iddia ediyorum, Milletimizin, Devletimizin Bekası için sevgi ve hoşgörü toplumu oluşturmak için batınında taklit ettiği, eski düzen, az katlı, bir ailenin yaşadığı mimari düzene geçilsin. Bu devletimizin politikası olsun.

Günümüzde TOKİ'nin uygulamaları rant yatırımlardır, İnsani değildir, sağlıklı değildir. Bu uydu kentlerde yaşam insanı hasta etmektedir. dostluk ve komşuluk diye bir şeyi tesis etmek adeta imkansızdır.
Ülkemizde akademik kişiler bu konuda neden araştırma yapmazlar, bunu da anlamış değilim. Galiba birilileri bizim huzurlu, mutlu, dost olmamızı istemiyor, Toplumsal yapımızı tahrip eden bu yapılaşmada dayatma yapılıyor.

Tekrar konuya dönecek olursak, Yenileme kentsel dönüşüm projeleri yarı ömrü 35 yıl olan, Yıkanmamış deniz kumu, yivsiz ve eksik çaplı demirlerden oluşan mevcut apartman yapılanması büyük tehlike arz ediyor. acilen bu apartmanlar yıkılarak yerlerine İnsan-i Kentsel dönüşüm projeleri hayata geçirilmelidir.
Mevcut tarihi yapılar sağlam, yüzyıllara meydan okuyabilecek dolgu tuğladan ve her cephesi kalın dövme çelik putrellerle bağlanmış depreme dayanıklı binalardır.

Bu binalarımızın bakımsızlıktan yıkımla karşı karşıya olmasının sebebi yine belediyemizdir.
B. Dalan zamanında Ayvansaray, Fener, Unkapanı'ndan Yenikapı atık su kolektörüne yeraltından, Bombalama tekniği ile açılan üç ayrı kanal inşaatında yeraltı faylarının tahrip edilmesiyle oluşmuştur, ayrıca on yıllardır sahil bandında yeraltı sularının çekilerek iş yerlerine satılması nedeniyle oluşan yeraltı erozyonunun sebep olduğu gerçektir.Şimdi ise Metro çalışması ile aynı hatalar tekrar edilmektedir. 

Bu yeraltı çalışmalarının sebep olduğu tahribat binalar yıkılmadan da telafi edilebilir, Tarihi anıt eserlerde uygulanan temel yataklarına beton pompalayarak zeminin sağlamlaştırılması sağlanabilir. Bu teknik koca Fatih camiinde, Süleymaniye camiinde vs. uygulanıyor da 2-3 katlı sivil mimarlık örneği binalarımızda neden uygulanmıyor?

Proje dayatmacılarının gerekçesi sadece bu tarihi semtlerdeki parsellerin çok küçük dikey bina olmasındandır. Bu küçük parsellerde yapılacak onarım proje sahiplerine rant sağlamıyor, Burada uygulanmak istenen Haliç ile bütünleşmiş, modern  milyonluk evler yaparak projeyi finanse etmeyi düşünüyorlar.

Burada 59 ayrı ada projeye alınmış, Bunun 19'unda yapılaşma var. 40 adanın tamamı park,bahçe,yeşil alan. Bu alanlar projeye dahil edilerek inşaatı gerçekleştiren firmaya adeta peşkeş çekilmektedir. 
Bu 40 adada Vakıfların, Milli Emlak'in, Belediyenin mülkleri var, Belediyelerimiz bu projeden ne elde ediyorlar. Bu açıklanmıyor.  Bu proje göründüğü üzere tamamen rant projesidir. Devletimize, hukuka yakışmamaktadır.

Tarih,Kültür,Sanat adına İnsanlık mirası adına bu projeler Fatihte uygulanmamalı, Tarihi yarımadada kaçak yapılan sahte binalar eski planındaki gibi, orijinal malzeme ile yeniden inşa edilmelidir.  Bu şekildeki uygulama Dünyada takdirle karşılanacak, Halen yaşayan örnek bir kültürün yok olması önlenecektir.

Belediyelerimizin halen eski konakların yerlerine betonarme apartman ruhsatı verdiğini görüyoruz, Kültür bakanlığı Koruma kurullarının bu tarih ve kültür yıkımına seyirci kalmasını kınıyor, adının gereğini yerine getirmesini acilen bekliyoruz.

Behlûl Dane fatihten@gmail.com