Bosna kasabı, Belgrad'da yıllardır doktor olarak çalışmış


Avrupa'da İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra işlenmiş en büyük savaş suçlarının elebaşısı olarak görülen Bosnalı Sırp lider Radovan Karadziç, cuma sabahı Sırbistan'ın başkenti Belgrad'da bir belediye otobüsünde yakalandı.

Sırp kasap Karadziç yakalandı


Kasap lakaplı Karadziç'in, Sırp yetkililerin şimdiye kadarki açıklamalarının aksine, yıllardır başkent Belgrad'da doktorluk yaparak yaşamını sürdürdüğü öğrenildi.

Sırp hükümetinin Boşnak kökenli yetkilisi Rasim Layiç, psikiyatrist Karadziç'in sahte kimlikle alternatif tıp dalın-da hizmet veren bir klinikte doktor olarak para kazandığını söyledi. Karadziç'in tanınmamak için saçlarını uzattığı, sakal bıraktığı ve gözlük taktığı ortaya çıktı. Gelişmenin ardından Belgrad yönetimine başta Lahey'deki mahkeme olmak üzere AB, ABD ve NATO'dan tebrik yağarken, bunun Sırbistan'ın Batı ile entegrasyonunu hızlandıracağı yorumları yapıldı.

Dün basın toplantısı düzenleyen Layiç ve savaş suçları savcısı Vladimir Vukceviç, gazetecilere Karadziç'in son haliyle çekilmiş bir fotoğrafını gösterdi. Yetkililer, diğer 2 kaçak savaş suçlusunun yakalanması çabalarını tehlikeye sokabileceği gerekçesiyle Karadziç hakkında ayrıntılı bilgi vermeyi reddetti. Karadziç'in en büyük suç ortağı ve Bosnalı Sırp milislerin komutanı Ratko Mladiç ise en son 2005'te Belgrad'da görülmüş, ondan sonra izine rastlanmamıştı.

Gelişmenin ardından Belgrad yönetimine başta Lahey'deki mahkeme olmak üzere AB, ABD ve NATO'dan tebrik yağarken, bunun Sırbistan'ın Batı ile entegrasyonunu hızlandıracağı yorumları yapıldı. Başta 8 bin Bosnalı yetişkin ve erkek çocuğun öldürüldüğü Srebrenitsa katliamı olmak üzere Bosna'da on binlerce kişinin öldüğü şiddet olaylarını organize etmekle suçlanan Karadziç, yabancı bir istihbarat servisinin verdiği bilginin ardından saklandığı evde haftalarca izlendikten sonra Belgrad'ın bir banliyösünde yakalandı. Eski Yugoslavya Federasyonu'nda işlenen savaş suçlarını yargılamak için kurulan BM'ye bağlı uluslararası savaş suçları mahkemesinin en çok arananlar listesinin başında bulunan eski Bosnalı Sırp lider, cuma gününden mahkemeye çıkarıldığı önceki güne kadar gözaltında tutuldu. Karadziç'e suçlamalara itiraz için üç gün verildiği bildirildi. Sırbistan Devlet Başkanı Boris Tadiç'in bürosundan dün yapılan açıklamada Karadziç'in Sırp güvenlik güçlerince önceki gün düzenlenen bir operasyon sonucu tutuklandığı bildirilmişti.

Sırbistan jandarmasının ağır silahlı özel birlikleri, Belgrad'daki savaş suçları mahkemesinin etrafında geniş güvenlik önlemleri alırken, Karadziç yanlısı onlarca kişi "Kahraman Karadziç" ve "Vatan Haini Tadiç" sloganları atarak, bina önünde bekleyen gazetecilere saldırdı. Belgrad'ın merkezinde bazı noktalara güvenlik güçleri yerleştirilirken, Kosova'nın bağımsızlığını ilan etmesinden sonra saldırıya uğrayan Amerikan Büyükelçiliği önünde de geniş güvenlik önlemleri alındı.

Karadziç'i Lahey'deki hapishanede eski arkadaşlarından Momcilo Krajisnik bekliyor. Sırbistan eski devlet başkanı Slobodan Miloşeviç ile Sırpların liderlerinden Milan Babiç, Lahey'deki hücrelerinde ölmüştü.

Görenleri hayrete düşürdü

Lahey'deki mahkemenin Yugoslavyadaki savaş suçları nedeniyle aradığı 46 savaş suçlusundan yakalanan 44 olan Radovan Karadziç'in sahte kimlikle alternatif tıp dalında hizmet veren bir klinikte doktor olarak para kazandığını bildirdi. Karadziç'in son hali görenleri şaşırttı. Lahey, şimdi Bosnalı Sırplandan Ratko Mladiç ve Hırvatistan Sırplarından Goran Hadzic'in yakalanmasını bekliyor.

Saddam gibi

Tanınmamak için saçlarını uzatıp sakal bırakan Radovan Karadziç'in son hali Aralık 2006'da idam edilen Irak'ın devrik lideri Saddam Hüseyin'i hatırlattı. Amerikan güçlerinin Mart 2003'te başlattığı operasyonun ardından ortadan kaybolan Saddam Hüseyin, 13 Aralık 2003'te memleketi Tikrit'te bir mahzende ele geçirilmişti. Devrik lider yakalandığında uzun sakallı, kirli ve dağınık saçlarıyla tanınmayacak haldeydi.

Bayram eden Boşnaklar Mladiç'i soruyor

Karadziç'in tutuklanması haberi Bosna Hersek'te sevinçle karşılandı. Önceki gece haberi alan Saraybosna halkı, sevinç gösterileri yaptı. Karadziç liderliğindeki Bosnalı Sırpların 43 ay süren muhasarası sırasında 11 bin kişiyi kaybeden Saraybosna halkı, caddelerde bir araya gelerek kutlamalar yaptı. Boşnak lider Haris Silaydziç de Karadziç'in yakalanması nedeniyle yayınladığı mesajında, "Bu, en azından katliam kurbanlarının aileleri için bir çeşit tatmindir. Adalet, Karadziç ve Mladiç tutuklanmadan tam anlamıyla yerine gelemez." dedi. Boşnaklar, Karadziç'in bu kadar geç tutuklanmasını eleştirmelerine karşın duydukları memnuniyeti dile getirdiler. Ratko Mladiç'in yakalanmasına yönelik beklentilerini de ifade ettiler. Saraybosna, Cihan

Karadağ'daki ahırdan Belgrad'daki belediye otobüsüne

Avrupa'da İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra işlenmiş en büyük savaş suçlarının baş sorumlularından Sırbistan Cumhuriyeti eski devlet başkanı Radovan Karadziç (63), 1945 yılında Karadağ'ın Savnik bölgesinde bir ahırda dünyaya geldi. Babası Vuk, 2. Dünya Savaşı sırasında hem Nazi işgalcilerine hem de Tito'nun komünist partizanlarına karşı savaşmış Sırp milliyetçisi gerilla grubu Çetniklerin üyeleri arasındaydı.

Vuk Karadziç'in, hapiste olması sebebiyle çocukluk yıllarının büyük kısmını annesiyle birlikte geçiren Radovan Karadziç, 1960'ta Saraybosna'ya taşındı.

Burada, daha sonra eşi olacak ve yeni mezun bir doktor olan Lilyana ile tanıştı. Psikiyatrist ve aynı zamanda şair olan Karadziç, daha sonra Bosnalı Sırp milliyetçilerinin kervanına katıldı. Kendisini siyasete özendiren ve Sırp milliyetçisi olan yazar Dobritsa Kosiç'ten etkilendi. Yıllar sonra, Yeşil Parti'de geçirdiği kısa bir zamanın ardından, 1990 yılında Bosna'da milliyetçi ve Hırvat partilerinin yükselişine bir cevap olarak kurulan ve Büyük Sırbistan hedefine odaklanan Sırbistan Demokratik Partisi (SDS)'nin kuruluşunda yer aldı. İki yıl sonra BM tarafından bağımsız devlet olarak tanınan Bosna'daki Sırp cumhuriyetinin başkanlık konseyinin üç üyesinden biri oldu. Aynı yıl Bosna Sırp Cumhuriyeti'nin (Republika Sırpska) tek başkanı oldu ve 1996 yılına kadar silahlı kuvvetler başkomutanı ve devlet başkanı olarak görevlerini sürdürdü.

Karadziç'in hayatı, 1992'de başlayan Bosna Savaşı'nın 1995 yılının sonunda bitmesiyle değişti. 250 binden fazla insanın öldüğünün tahmin edildiği ve 1,8 milyon kişinin evlerinden sürüldüğü Bosna Savaşı'nın bitmesinden sonra uluslararası savaş suçları mahkemesi Bosnalı Müslümanlar ve Hırvatlara karşı savaş suçu işlediği gerekçesiyle Karadziç'i, Bosnalı Sırp askerî lider Ratko Mladiç ile birlikte resmen suçladı. 1996 yılında SDS'nin başkanlığından ayrılmaya zorlandı ve Batı ülkeleri, Republika Sırpska'ya yönelik yaptırım tehdidinde bulununca saklanmaya başladı.

Suçlamanın ardından kayıplara karışan Karidziç'in bazen Sırp Ortodoks kilisesi manastırlarında, bazen Bosna'nın doğusunda dağlık bölgelerdeki mağaralarda saklandığı iddia edildi. Bazı gazeteler, Karadziç'in bazen rahip kılığına girdiğini yazarken, bazıları da kadın peruğu takarak dolaştığını bildirdi. Firarda olduğu sırada, Ekim 2004 tarihinde, eski bir yardımcısı Miroşlav Toholi tarafından "Gecenin Mucizevi Kayıtları" adlı bir kitabını yayımlatmayı başardı. Başta 8 bin Bosnalı Müslüman'ın öldürüldüğü Srebrenitsa katliamı olmak üzere Bosna'da on binlerce kişinin öldüğü şiddet olaylarını organize etmekle suçlanan Radovan Karadziç, cuma sabahı Belgrad'da bir belediye otobüsünde yakalandı. Dış Haberler Servisi

Yakalanması için kıpırdamayan Avrupa sevinç çığlıkları attı

Lahey'deki mahkeme tarafından 11 yıldır aranan Bosna soykırımının faillerinden Radovan Karadziç'in yakalanması bu konuda bugüne kadar somut adım atmayan Avrupa'yı sevince boğdu. Bosna Savaşı'na son veren Dayton Anlaşması'nın mimarı Amerikalı diplomat Richard Hoolbrooke'un bizzat suçladığı NATO da Karadziç'i yakalayan Sırp yetkilileri takdir ettiğini açıkladı.

Karadziç'in yakalanmasının hemen ardından toplanan Avrupa Birliği (AB) dışişleri bakanları art arda yaptıkları açıklamalarda memnuniyetlerini cömert bir şekilde gösterirken, Mladiç'in yakalanarak Lahey'e teslim edilmesini beklediklerini net ifadelerle kamuoyuna duyurdu.

Ancak, dışişleri bakanlarının resmî açıklamasında Mladiç'e ilişkin ifadeler yer almadı. Avrupalı bakanlar Karadziç'in yakalanmasının Sırbistan ile AB yakınlaşmasında mühim bir kilometre taşı olduğunu vurgulayarak, Belgrad'ın şartları yerine getirmesi durumunda adaylık yolunun açık olduğu kaydedildi.

AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso, Avrupa Parlamentosu Başkanı Hans Gert Pöttering, NATO Genel Sekreteri Jaap de Hoop Scheffer, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Terry Davis, Avrupa Konseyi Parlamenterler Asamblesi Başkanı Lluís Maria de Puig, AP'nin en büyük üç grubu Hıristiyan Demokratlar, Sosyalistler ve Liberaller, AB üyesi ülkelerin dışişleri bakanları, yaptıkları açıklamalarda Karadziç'in yakalanmasını "adaletin nihayet tecelli etmesi" olarak yorumladılar. Dayton Anlaşması'nın mimarı Holbrooke ise açıklamasında "Avrupa'nın Usame bin Ladini" dediği Karadziç için "Slobodan Miloşeviç'ten daha kötüydü." değerlendirmesinde bulundu.

Zaman'ın sorusu Kouchner'i kızdırdı

Fransa Dışişleri Bakanı Bernard Kouchner, "Karadziç'in geç yakalanmasında Avrupa'nın etkisi var mı?" sorusuna sinirlendi. "Konuyu saptırmayın." diyen Kouchner, "Soykırımın sorumlusu biz değiliz; ama mahkemeden sorumluyuz." şeklinde tepki verdi. AB dışişleri bakanları toplantısının ardından dönem başkanı olarak basına konuşan Kouchner'e Zaman "Karadziç, Srebrenitsa soykırımında 13 yıl sonra yakalandı. Bu gecikmede AB de suçlandı. Bu kadar gecikilmesine üzülmüyor musunuz?" sorusunu yöneltti. Soruyu cevaplarken sinirlendiği gözlenen Kouchner, "Fransız askerlerinin bu suçluları yakalamak için nasıl çabaladıklarını biliyorum. Bazen yakalamaya çok yaklaşmasına rağmen kıl payı kaçırdıkları oldu. Fransız askerleri de yeterince sert olmamakla suçlandı." dedi. Karadziç'in yakalanmasından gecikildiğini kabul ederken, "Evet şüphesiz ki çok geç ama bu insanlar korunuyordu. Neden korunduklarını da tam anlamış değilim. Ama unutmayın ki geç olması hiç olmamasından daha iyidir." ifadelerini kullandı. Kouchner, iki defa Sırbistan için AB üyelik yolunun açık olduğunu vurguladı. Ancak Mladiç'in de kesinlikle yakalanması gerektiğine sık sık atıf yaptı.


Selçuk Gültaşlı, Dış Haberler Servisi
23 Temmuz 2008, Çarşamba